Kullanıcı Oyu:  / 0
En KötüEn İyi 

MALİ HİZMETLERDE ÖN MALİ KONTROLÜ YAPANLARIN MALİ SORUMLUKLARI YOK MU?


1. GİRİŞ

5018 sayılı Kanunun en çok eleştirilen yönlerinden birisi de mali saydamlığın bir gereği olmasına rağmen mali işlem sürecinde görev alan kamu görevlilerinin yetki ve sorumluluklarının açık olmaması nedeniyle ortaya çıkan kamu zararlarındaki muhatapların net olmamasıdır. Kanunun bu şekilde meydana getirdiği boşluk da ister istemez Sayıştay tarafından çıkarılan Genel Kurul Kararıyla  bertaraf edilmeye çalışılmıştır.

Anılan Genel Kurul Kararı dikkatle incelendiğinde mali sorumluk konusunda, harcama sürecinde üst yöneticiye kadar yer alan personelin mali sorumluluğuna yer verilmiş, ancak, 5018 sayılı Kanunun üzerinde önemle durduğu iç kontrolün bir bileşeni olan ön mali kontrolden sorumlu mali hizmetler biriminin sorumluluğu konusuna neredeyse hiç yer verilmemiştir. Böylesi bir yaklaşım da uygulamada mali hizmetler biriminde ön mali kontrolü yapan personelin sanki hiç sorumlu olmadığı şeklinde bir anlayışın doğmasına neden olmuştur.

2. MALİ HİZMETLER BİRİMİ HARCAMA SÜRECİNİN NERESİNDE YER ALIYOR?


 5018 sayılı Kanunun öngördüğü harcama süreci incelendiğinde, mali hizmetler biriminin esas olarak ön mali kontrol safhasında sürece dahil olduğu görülmektedir. Kanunun 58’inci maddesinde “ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.
Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.
Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.
Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir.” hükümlerine yer verilmiş; İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Esas ve Usullerin 10’uncu maddesinde, ön malî kontrol görevinin idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından yerine getirileceği, ön mali kontrolün harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşacağı, mali hizmetler birimi tarafından yapılacak ön mali kontrolün Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana geleceği; ön mali kontrolde gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edileceği ifade edildikten sonra 11’inci maddesinde ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesinin danışma ve önleyici niteliği haiz olup, mali karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı olmadığı, mali karar ve işlemlerin ön mali kontrole tâbi tutulması ve ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ille gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı belirtilmektedir.

3. DEĞERLENDİRME


Mali hizmetler biriminin ön mali kontrol çerçevesinde harcama sürecinde verdiği kararların istişari mahiyette olması, verilen kararların harcama yetkilileri ile ön mali kontrolü yapan gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarını etkilememesi, buna rağmen mali hizmetler biriminin vermiş olduğu olumsuz kararlara rağmen harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri tarafından yerine getirilen mali işlemlerin bir rapor halinde üst yöneticiye, iç ve dış denetçilere sunulması bir çelişkidir. Bir taraftan ödeme emri belgesini düzenlemekle görevli ön mali kontrolden sorumlu gerçekleştirme görevlilerini Sayıştay yargılamasında doğan kamu zararlarından harcama yetkilileri ile birlikte müştereken sorumlu tutmak, diğer taraftan ön mali kontrolü yapan mali hizmetler birimini sorumlu tutmamak doğru bir yaklaşım değildir. Kanaatimizce devam etmekte olan mali işlem sürecine vermiş olduğu olumlu veya olumsuz görüşle katılan mali hizmetler birimini de süreçte görev alan diğer personel gibi yetkili görüp sorumluluk içinde durumlarını değerlendirmek gerekir.  Kanunun 8’inci maddesinde yer alan hesap verme sorumluluğu çerçevesinde mali işlem sürecinde görev alan herkes yapmış olduğu işlemlerden dolayı idari, mali, cezai ve disiplin hükümleri bağlamında hesap verme sorumluğuna sahiptir. Kanunun genel mantığı içerisinde, idari, cezai ve disiplin hükümleri bağlamında sorumlulukları tartışma götürmeyen mali hizmetler biriminde ön mali kontrolü yapanların, doğan/doğacak kamu zararlarından sorumlu tutulmalarının gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
 


 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK