Kullanıcı Oyu:  / 0
En KötüEn İyi 

BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNE ÖDENEN KATKI PAYLARI İLE SİGORTA PRİMLERİNİN  İNDİRİME KONU EDİNMESİNDE ARANILACAK BELGELER



Bilindiği üzere Gelir Vergisi Kanunu uygulamasında ücretin gerçek safi değerinin tespitinde indirim konusu yapılan unsurlardan birisi de çeşitli amaçlar için yatırılan sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından yapılan katkı payı ve prim ödemeleridir. Bu bağlamda ödenen katkı payı ve primlerin gelir vergisi matrahından indirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve türlerinde özellikle, İnternet,kredi kartı ve bankaların otomatik para çekme makineleri vasıtasıyla gerçekleştirilen ödemelerde alınan çıktı, ekstre,dekontlarının geçerli belge olup olmadığı hususunda  saymanlıklarda sıkıntı yaşanmaktadır

Aşağıda bireysel emeklilik sistemine ve şahıs sigortalarına ödenen katkı payları ve primlerin   belgelendirilmesinde dikkate alınması gereken hususlara ana hatları itibariyle değinilecektir.

Konu İle İlgili Yasal Mevzuat
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Gerçek Ücretler başlıklı 63 üncü maddesinde,“ Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.
...................................................................
3.Sigortanın veya emeklilik sözleşmesinin Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları,
İndirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkıların toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 10’unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için ödenen primlerde, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 5’ini) ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. Bakanlar Kurulu bu oranı % 20 oranına kadar (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için % 10 oranına kadar) artırmaya ve belirtilen haddi asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.
    ..........................................................................................................................................
Diğer indirimler başlıklı 89 uncu maddesinde, “ Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:
1. Beyan edilen gelirin % 10’unu (bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta primleri için, beyan edilen gelirin % 5’ini) ve asgarî ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla, mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları (sigortanın veya emeklilik sözleşmesinin Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim ve katkı tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin veya çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim ve katkı payları kendi gelirlerinden indirilir).
Bakanlar Kurulu bu bentte yer alan oranları bir katına kadar artırmaya ve belirtilen haddi asgarî ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden belirlemeye yetkilidir.
Prim ve Katkı Payı Ödemelerinin Tevsik Edilmesi İle Özellikle  Ödemelerin Doğrudan Ödenmemesi Halinde Alınan Belgelerin veya Çıktıların   Geçerli Belge Olarak Kabul Edilmesi İçin Gerekli Olan Şartlar
Gelir Vergisi Kanununun yukarıda yer  alan  hükümleri uyarınca şahıs sigortaları ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payı ve primlerin, belirli şartlar çerçevesinde, gelir vergisi matrahının tespitinde indirimi mümkün bulunmaktadır. İndirimin doğru bir şekilde uygulanabilmesi için ödeme tutarı ile tarihinin belgelendirilmesi gerekmektedir.
Prim ve katkı payı ödemelerinin ise,
1-Makbuz karşılığı
2-Banka şubeleri,
 3-Bankaların otomatik para çekme makineleri (ATM)
4-İinternet veya telefon bankacılığı,
5-Kredi kartları veya posta çeki aracılığıyla  yapılması mümkündür.
Ödeme tutarı ve tarihinin; sigorta veya bireysel emeklilik şirketlerince düzenlenen makbuzlarla ya da ödeyenin adı ve soyadı, ödemenin ait olduğu dönem, ödenen prim veya katkı payı tutarı, ödeme yapılan sigorta veya bireysel emeklilik şirketinin ünvanı ve ödemenin türüne (Şahıs sigorta primi veya bireysel emeklilik katkı payı) ilişkin bilgilerin yer alması koşuluyla banka dekontları, otomatik para çekme makinası makbuzları, kredi kartı ekstreleri ve posta çekleri ile tevsik edilebilmesi mümkündür.   Dolayısıyla doğrudan sigorta şirketine haksahibi tarafından makbuz karşılığı yatırılma halleri dışında, sıkça uygulama alanı  bulan ve hızla genişleyen banka,ATM,kredi kartı veya posta çekiyle yapılan ödemelerde dekont veya ekstrelerin kanıtlayıcı belge olarak kabul edilmesi için, belirtilen dekont ve ekstrelerde  ödeyenin adı ve soyadı, ödemenin ait olduğu dönem, ödenen prim veya katkı payı tutarı, ödeme yapılan sigorta veya bireysel emeklilik şirketinin ünvanı ve ödemenin türüne (Şahıs sigorta primi veya bireysel emeklilik katkı payı) ilişkin bilgilerin yer alması gerekmektedir.
Ayrıca, sigorta poliçesi veya emeklilik sözleşmesinin bir örneğinin (fotokopisinin) işverene verilmesi halinde sigorta veya emeklilik şirketlerince faks veya e-posta yoluyla katılımcılara gönderilen makbuz örnekleri ile internet ortamında yapılan ödemelere ilişkin olarak bilgisayardan alınan çıktılar esas alınarak da indirimin uygulanması mümkündür.  Bu durumda yukarıda  belirtilen belgelerden birinin ya da yapılan ödemelerin tutarı, dönemi ve tarihini gösteren sigorta veya emeklilik şirketlerince düzenlenmiş bir yazı veya ekstrenin, indirimin uygulandığı ücretin ilgili olduğu yılı izleyen yılın ikinci ayı sonuna kadar işverene iletilmesi gerekmektedir. Herhangi bir sebeple işten ayrılma olması durumunda söz konusu belgeler işten ayrılmadan önce işverene iletilecektir. Ancak, işverence uygun görülmesi halinde, işten ayrılma tarihinden itibaren bir ay içinde de iletilebilecektir.
Sigorta primi ve katkı payının sigorta veya emeklilik şirketine hizmet erbabı tarafından doğrudan ödenmeyip, işverenler aracılığıyla ödenmesi halinde (grup sigortası veya grup bireysel emeklilik sözleşmesi ), sigorta poliçesi veya bireysel emeklilik sözleşmesinin bir örneğinin işverende bulunması ve bu poliçe veya sözleşmede sigorta priminin veya bireysel emeklilik katkı paylarının ödeme dönemlerinin, ayrıca bu dönemler için ödenecek prim ve katkı payı tutarlarının belli edilmiş olması kaydıyla, hizmet erbabı için işveren tarafından sigorta veya emeklilik şirketine ödenen ve/veya hizmet erbabının ücretinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen sigorta primi ve katkı payı, her bir kişi için ayrıca yukarıda belirtilen belgeler aranmaksızın ücretin vergi matrahının tayininde indirim olarak dikkate alınması da mümkün bulunmaktadır.

SONUÇ
Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının 193 sayılı   Kanunda öngörülen şartlar ve kısıtlamalar dahilinde ücretin gerçek safi değerinin tespitinde indirim olarak kabul edilmesi mümkün bulunmaktadır.  Uygulamada tartışma konusu olan özellikle, doğrudan ödeme dışında zamanımızda sıkça uygulanan kredi kartı, internet ,posta çeki veya bankaların otomatik çekme makinaları gibi vasıtalarla yapılan  ödemelerin belgelendirilmesidir. Böylesi durumlarda banka, internet, ATM,kredi kartı veya posta çekiyle yapılan ödemelerde dekont,çıktı veya ekstrelerin kanıtlayıcı belge olarak kabul edilmesi için, belirtilen dekont,  ekstre veya çıktılarda  ödeyenin adı ve soyadı, ödemenin ait olduğu dönem, ödenen prim veya katkı payı tutarı, ödeme yapılan sigorta veya bireysel emeklilik şirketinin ünvanı ve ödemenin türüne (Şahıs sigorta primi veya bireysel emeklilik katkı payı) ilişkin bilgilerin yer alması gerekmektedir.

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK