Kullanıcı Oyu:  / 1
En KötüEn İyi 

İHALE KOMİSYONLARINDA MALİYE ÜYESİ GÖREVLENDİRİLİP GÖREVLENDİRİLMEYECEĞİ



Bilindiği üzere, kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilen satın almalarda tabi olunan  4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ihale komisyonlarının oluşumunu düzenleyen 6 ncı maddesinde, 5436 sayılı “Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile birlikte değişiklik yapılmıştır. Değişiklikle birlikte daha önceleri üye olarak ihale komisyonlarına  katılan maliye üyelerinin, ihale komisyonu üyesi olarak  görev almaları ortadan kaldırılmıştır. Buna rağmen uygulayıcı birimlerde, özellikle genel bütçe kapsamında yer alan kamu idarelerinin yaptıkları ihalelerde maliye üyelerinin (daha açık bir ifadeyle saymanlık personeli) komisyonlarda üye olarak görevlendirilip görevlendirilmeyeceği tartışması sona ermemiştir.

YASAL DÜZENLEME

1-Değişiklik Öncesi  Yasal Düzenleme
4734 sayılı Kanunun değişiklik öncesi 6 ncı maddesinde, İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin, genel ve katma bütçeli kuruluşlarda maliye memurunun, diğerlerinde ise muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.
2-Değişiklik Sonrası Yasal Düzenleme
4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde değişiklik yapan 5436 sayılı Yasa ile Yasanın değişiklik öncesi halinde mevcut olan “genel ve katma bütçeli kuruluşlarda maliye memurunun, diğerlerinde ise” ibareleri kaldırılarak yerine ve ibaresi konulmuştur. Dolayısıyla değişiklik sonrası 4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesi “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.”şeklini almıştır.

DEĞERLENDİRME

Bilindiği üzere 01.01.2006 tarihinden itibaren, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun yerine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu yürürlüğe girmiştir. Anılan Yasanın temel felsefesi, bütçe kapsamının genişletilerek Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkını tam olarak kullanmasına yönelik düzenlemeler yapılması, bütçe uygulama ve hazırlama sürecinde ve denetiminde strateji ve performans sistemi ile etkinliğin artırılmaya çalışılması, mali yönden şeffaflık sağlanması, hesap verebilir yönetim anlayışına uygun mekanizmalar oluşturularak harcama sürecinde yetki, sorumluluk ve görev dengesi ile etkin bir iç kontrol sisteminin kurulmaya çalışılmasıdır. Bu çerçevede getirilen yeniliklerden birisi de, bütçe uygulamasında ilgili kamu idarelerinin yetkili olmaları yanında sorumlu olmalarının da öngörülmüş olması gelmektedir. Bu temel anlayış doğrultusunda, mali işlemlerin ilgili kamu idareleri bünyelerinde başlayıp sonuçlandırılması, mali mevzuata uygunluk denetiminin yine iç kontrol kapsamında gerçekleştirilmesi, mali işlemlerin tamamen ilgili idarelerin personeli vasıtasıyla yerine getirilmesi gerekmektedir.
Kamu mali yönetim sistemimizde bu anlamda ciddi değişiklikler öngören ve bütçe uygulamasında inisiyatifi kamu idarelerine veren 5018 sayılı Yasanın bu temel konsepti, diğer mali yükümlülük doğuran kanunlarda da kendisini göstermiştir. Bu bağlamda 5018 sayılı Yasada 5436 sayılı Yasa ile birtakım değişiklikler yapılmış, bu arada anılan Yasa, diğer Yasalarda da bu kapsamda 5018 sayılı Yasanın ruhuna uygun olarak birtakım değişiklikleri de gerçekleştirmiştir.

MERKEZ İHALELERİNDE KOMİSYONUN TEŞEKKÜLÜ

4734 sayılı Kamu İhale Yasasının 6 ncı maddesinde yapılan değişikliği de 5018 sayılı Yasanın temel felsefesi çerçevesinde düşünmek ve değerlendirmek, ihale komisyonu üyelerinin seçimi yapılırken bu düşünce paralelinde komisyonu teşekkül ettirmek gerekmektedir. Genel bütçelerin merkez teşkilatları için muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye seçiminde, ilgili idarelerin bünyelerinde bulunan mali hizmetler biriminde görevli personelin komisyona dahil edilmesi mümkündür. Dolayısıyla kamu idarelerinin merkez teşkilatlarında yapılan ihalelerle ilgili olarak maliye üyesi alınmaması problem oluşturmayacaktır.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus bulunmaktadır. Anılan husus, mali hizmetler biriminden muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye alınırken, komisyona üye olarak alınan bu kişilerin ön mali kontrol kapsamında kontrol görevi ile görevlendirilmemesi gereğidir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60 ıncı maddesine göre , malî hizmetler biriminde ön malî kontrol görevini yürütenlerin  malî işlem sürecinde görev almaları mümkün değildir. Bu anlamda mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütenler, ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunda başkan ve üye olamazlar; anılan kişilerin onay belgesi ve ekleri ile şartname ve sözleşme tasarılarının hazırlanması, mali karar ve işlemlerin belgelendirilmesi, mal ve hizmetlerin teslim alınması gibi mali karar ve işlemlerin hazırlanması ve uygulanması aşamalarında görevlendirilmeleri mümkün değildir.

TAŞRA  İHALELERİNDE KOMİSYONUN TEŞEKKÜLÜ

Genel bütçeli kuruluşların  taşra teşkilatlarının yapacakları ihalelerde ise durum biraz farklılık arz etmektedir. İdarelerin merkez teşkilatlarında kurulması öngörülen mali hizmetler birimlerinin taşra uzantıları olmadığından, ihale komisyonlarına muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye ataması yapılırken biraz sıkıntı yaşanacaktır. Ancak konu 5018 sayılı Yasa çerçevesinde değerlendirildiğinde soruna çözüm bulmak da kolaylaşmaktadır. Şöyle ki muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak ilgili idarelerin tahakkuk birimlerinde çalışan personeli veya en olumsuz durumlarda maaş mutemetlerini görevlendirmek soruna çözümü de getirecektir. İlgili idarelerde anılan vasıfta personel bulunmaması halinde 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan diğer idarelerin tahakkuk birimlerinde görev yapan personeli muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak görevlendirmek de mümkündür.

SONUÇ

4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde 5436 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrası maliye üyelerinin ihale komisyonu üyesi olmaları hukuken mümkün değildir. Maliye üyesi yerine getirilen muhasebe ve mali işlerden sorumlu üye olarak, merkezde mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütmeyen personelin, taşrada ise ilgili kamu idaresinin tahakkuk işlerini yürüten personelin veya en olumsuz durumda maaş mutemetlerinin veya diğer dairelerin tahakkuk birimlerinde  görev yapan personelin  muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak ihale komisyonlarına alınması mümkündür.   

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK