Kullanıcı Oyu:  / 6
En KötüEn İyi 

İHALE KOMİSYONLARINDA MUHASEBE VEYA MALİ İŞLERDEN SORUMLU ÜYE KİM OLACAK *



Kamu kurum ve kuruluşlarının mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde uygulayacakları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, kamu mali yönetimimizin yapısını yeniden düzenleyen 5018 sayılı Yasanın  değiştirilmesi aşamasında değişikliğe uğramıştır. Yasanın ihale komisyonlarını düzenleyen 6 ncı maddesi, yeni kamu mali anlayışa uygun olarak değişikliğe maruz kalmış ve maliye üyelerinin katılımı ile oluşumu öngörülen ihale komisyonunun değişiklikle birlikte, maliye üyesi yerine muhasebe veya mali işlerden sorumlu üyenin katılımı ile oluşacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Ancak bu düzenlemeye rağmen özellikle genel bütçeli kuruluşların taşra teşkilatlarının yapacakları ihalelerde maliye üyelerinin ihale komisyonlarına muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak katılıp katılamayacağı yönündeki tartışmalar da bitmemiştir.
Aşağıda öncelikle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 6 ncı maddesinin değişiklik öncesi ve sonrası durumları belirtilecek, bilahare de yapılan değişikliğin 5018 sayılı Yasa ile birlikte değerlendirilmesi yapılacaktır.

DEĞİŞİKLİĞE NEDEN İHTİYAÇ DUYULDU

4734 sayılı Kamu İhale Kanunundaki değişiklik ile ilgili olarak öncelikle, düzenlemenin tamamen 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasasının getirdiği ana argümanlar çerçevesinde yapıldığını belirtmek gerekmektedir. Gerçekten de 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu yerine kaim olan ve kamu mali yönetimimizi tabiri caizse kökten değişikliğe zorlayan  5018 sayılı Yasanın getirdiği ana argümanlardan birisi de, bütçe uygulamasında tamamen kamu idarelerinin yetkili ve sorumlu olmalarının öngörülmüş olmasıdır. Anılan Yasa hükümleri incelenip değerlendirildiğinde, getirilen esasların kamu idarelerinin inisiyatif sahibi olmaları yönünde yapılmış düzenlemeler olduğu görülecektir. Bu anlamda 1050 sayılı Kanun uygulamasında harcamayı gerektirecek taahhüt ve sözleşme tasarılarının Maliye Bakanlığınca vizeye tabi tutulma işleminin yapılan düzenleme ile, ilgili idarelerin personeli tarafından yürütülen ve ilgili idarelerin bünyesinde bulunan mali hizmetler birimi tarafından yerine getirilmesinin öngörülmesi, Maliye Bakanlığı personeli olan saymanlar tarafından ödeme öncesi ödeme belgelerinin mali mevzuata uygunluk açısından yapılan kontrolün yapılan düzenleme ile saymanların görev ve sorumluluğundan alınarak tamamen ilgili idarelerin personeli olan gerçekleştirme görevlileri, harcama yetkilileri ve ön mali kontrolü yapan kişilere bırakılması, Sayıştay Başkanlığı tarafından yapılan kadro ve ödenek dağıtımlarının vizesi ile sözleşmelerin tescilinin kaldırılması inisiyatifin kamu idarelerine verilmiş olduğunun en bariz örneklerindendir.

İHALE KOMİSYONLARI KİMLERDEN OLUŞACAK

İhale komisyonlarının kimlerden oluşması gerektiği yönündeki düzenleme 4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde belirtilmiştir. Anılan Yasanın 5436 sayılı “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile değişik 6 ncı maddesine göre; ihale komisyonu üyeleri, “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.”  şeklindedir. Dolayısıyla değişiklikle birlikte daha önceleri üye olarak ihale komisyonlarına  katılan maliye personelinin, ihale komisyonu üyesi olarak  görev almaları ortadan kaldırılmış, yerlerine muhasebe veya mali işlerden sorumlu üyenin katılımı öngörülmüştür.


KAMU İHALE KURUMUNUN GÖRÜŞÜ

İhale komisyonlarının oluşumuyla ilgili olarak Kamu İhale Kurumu da yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonlarının öncelikle ihaleyi yapan idare personelinden oluşması gerektiğini belirtmiş , ilgili idarede yeterli sayıda veya nitelikte personel bulunmaması durumunda 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelerden  personel talep edilerek komisyonların oluşturulabileceğini belirtmiştir.


DEĞERLENDİRME


4734 sayılı Yasada yapılan değişikliğin en bariz özelliği komisyonlara artık maliye üyelerinin katılamamasıdır. Bu konuda yasal düzenleme son derece açık ve nettir. Maliye üyesi yerine öngörülen kişi muhasebe veya mali işlerden sorumlu üyedir. Bu noktada sorun muhasebe veya mali işlerden sorumlu üyenin kim olacağıdır.

Yukarıdaki bölümlerde de izah edildiği üzere 4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesindeki değişiklik, 5018 sayılı Yasa çerçevesinde düşünülmüş ve yapılmış bir değişikliktir. Dolayısıyla ihale komisyonu üyelerinin belirlenmesi ve seçimini de bu kapsamda değerlendirmek gerekmektedir. Bütçe uygulamakla görevli harcama birimlerine yetki ve sorumluluk yükleyen 5018 sayılı Yasadaki bu temel anlayış, ister istemez diğer mali mevzuatın da bu yönde düzenlenmesini gerekli kılmıştır. Dolayısıyla bu noktada muhasebe veya mali işlerden sorumlu üyenin ilgili idareden olması da kaçınılmaz olarak kabul edilmelidir. Bu çerçevede ilgili idareler tarafından yapılan ihalelerde komisyon oluşturulurken aşağıda yapılan açıklamalar doğrultusunda komisyonları kurmak gerekmektedir.
1-Merkez İhalelerinde Komisyonun Teşekkülü
Genel bütçelerin merkez teşkilatları için muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye seçiminde, ilgili idarelerin bünyelerinde bulunan mali hizmetler biriminde görevli personelin komisyona dahil edilmesi mümkündür. Dolayısıyla kamu idarelerinin merkez teşkilatlarında yapılan ihalelerle ilgili olarak maliye üyesi alınmaması problem oluşturmayacaktır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, mali hizmetler biriminden muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye alınırken, komisyona üye olarak alınan bu kişilerin ön mali kontrol kapsamında kontrol görevi ile görevlendirilmemesi gereğidir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 60 ıncı maddesine göre , malî hizmetler biriminde ön malî kontrol görevini yürütenlerin  malî işlem sürecinde görev almaları mümkün değildir. Bu anlamda mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütenler, ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunda başkan ve üye olamazlar; anılan kişilerin onay belgesi ve ekleri ile şartname ve sözleşme tasarılarının hazırlanması, mali karar ve işlemlerin belgelendirilmesi, mal ve hizmetlerin teslim alınması gibi mali karar ve işlemlerin hazırlanması ve uygulanması aşamalarında görevlendirilmeleri mümkün değildir 
2-Taşra  İhalelerinde Komisyonun Teşekkülü
Genel bütçeli kuruluşların  taşra teşkilatlarının yapacakları ihalelerde ise durum biraz farklılık arz etmektedir. İdarelerin merkez teşkilatlarında kurulması öngörülen mali hizmetler birimlerinin taşra uzantıları olmadığından, ihale komisyonlarına muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye ataması yapılırken biraz sıkıntı yaşanacaktır. Ancak konu 5018 sayılı Yasa çerçevesinde değerlendirildiğinde soruna çözüm bulmak da kolaylaşmaktadır. Şöyle ki muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak ilgili idarelerin tahakkuk birimlerinde çalışan personeli veya en olumsuz durumlarda maaş mutemetlerini görevlendirmek soruna çözümü de getirecektir. İlgili idarelerde anılan vasıfta personel bulunmaması halinde 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan diğer idarelerin tahakkuk birimlerinde görev yapan personeli muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak görevlendirmek de mümkündür.


 SONUÇ

4734 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde 5436 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrası maliye üyelerinin ihale komisyonu üyesi olmaları hukuken mümkün değildir. Maliye üyesi yerine getirilen muhasebe ve mali işlerden sorumlu üye olarak, merkezde mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütmeyen personelin, taşrada ise ilgili kamu idaresinin tahakkuk işlerini yürüten personelin veya en olumsuz durumda maaş mutemetlerinin veya diğer dairelerin tahakkuk birimlerinde  görev yapan personelin  muhasebe veya mali işlerden sorumlu üye olarak ihale komisyonlarına alınması mümkündür.


 

Mali Kılavuz Dergisi Sayı:32
www.malikilavuz.com

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK