Kullanıcı Oyu:  / 0
En KötüEn İyi 

MÜTEAHHİTLERE BÜTÇE DIŞI AVANS VERİLMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR *


GİRİŞ
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihtiyaç duyulan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde müteahhitler tarafından önem arz eden hususlardan birisi de anılan işlerle ilgili olarak avans verilip verilmeyeceğinin bilinmesidir. Gerçekleştirilen ihalelerde açıklık ve rekabeti etkileyen bu hususun idareler tarafından hazırlanan ve ihale dokümanı belgeleri arasında sayılan idari şartnamelerde belirtilmesi bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.
Aşağıda verilmesi idari şartnamelerde belirtilen  avansların verilmesinde dikkat edilmesi gereken hususlara ana hatları itibariyle değinilmeye çalışılacaktır.

AVANS VERİLMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Bilindiği üzere yüklenicilere verilen avansların verilme durumları ile dikkat edilmesi gereken hususlar 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda düzenlenmiştir. Anılan Kanun hükümlerine göre ön ödeme  olarak nitelendirilen avanslar kural olarak iki şekilde verilebilmektedir. Birinci olarak bütçe ödenekleri çerçevesinde avans verilmesi,  diğeri de bütçe imkanları  dikkate  alınmadan bütçe dışından verilmesidir. Bütçe içinden verilmesinde yapılan ödemelerin ödeneklerle irtibatı kurulurken, bütçe dışında verilmesinde bu şart aranmaz.

 MÜTEAHHİTLERE AVANS VERİLMESİNİN ŞARTLARI
Bütçe dışı kaynaklardan verilen avansların en belirgin örneği, özellikle ihale kapsamında değerlendirilen  işlerle ilgili olarak gerçekleştirilen satın almalarda müteahhitlere avans verilmesidir.

5018 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde, ön ödeme olarak adlandırılan avans ve kredilerle ilgili olarak bütçe dışından yapılan ödemelerde dikkat edilmesi gereken hususlar ana hatları itibariyle belirtilmektedir. Anılan maddede “Sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere, yüklenicilere, teminat karşılığında bütçe dışı avans ödenebilir. İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır. “ hükümleri yer almaktadır.

Konuyla ilgili olarak  Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin  7 nci maddesinde, müteahhitlere bütçe dışı avans verilmesinde dikkat edilmesi gereken hususlar ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik  hükümlerine göre;”
            a) Sözleşmelerinde belirtilmek ve karşılığında aynı tutarda teminat alınmak koşuluyla yüklenicilere;
1) Mal ve hizmet alımlarında yüklenme tutarının yüzde 10’una, yapım işlerinde ise yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilir.

2) Yukarıda belirtilen oranların üzerinde avans verilmesini zorunlu kılan durumlarda; genel bütçeli idareler için Maliye Bakanlığının uygun görüşü,  5018 sayılı Kanun kapsamındaki  diğer idareler için ise üst yöneticinin kararı ile ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınmak kaydıyla, yüklenme tutarının yüzde 30’unu aşmamak üzere belirlenecek oranda bütçe dışı avans verilebilir.
3) Verilen avanslar karşılığında alınan teminatlar, yüklenicinin talebi halinde mahsup edilen tutarda serbest bırakılır veya iade edilir.
b) Özel kanunlarında hüküm bulunması durumunda bütçe dışı avans veya kredi şeklinde ön ödeme yapılabilir.

    c) Özel kanunlarında öngörülen hükme göre peşin ödenmesi gereken maaş, ücret ve benzeri giderler ile belli giderlerin ertesi yıl bütçesini ilgilendiren kısmı için bütçe dışı avans verilebilir. ” hükümleri yer almaktadır.

DEĞERLENDİRME
Gerek 5018 sayılı Kanun gerekse Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte müteahhitlere avans verilmesinin esasları düzenlenmiştir. Anılan düzenlemeler çerçevesinde müteahhitlere idare ile aralarında imzalanan sözleşmede belirtilmek ve verilen avans kadar teminat alınmak kaydıyla  azami %30 a kadar izin ve faiz almak suretiyle avans verilmesi mümkündür.

    Ancak mal ve hizmet alımlarında %10, yapım ihalelerinde ise %15 e kadar herhangi bir izin veya faiz alınmasına gerek bulunmamaktadır. İdareler %10 ve %15 lik oranların üzerinde avans vermek istiyorlarsa, bunun için ilgili idare genel bütçeli bir idare ise Maliye Bakanlığının izni ve  verilen avans ile faiz alınması gerek bulunmayan tutarlar arasındaki fark kadar, T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz almaları gerekmektedir. Ancak her halükarda verilecek avans tutarının taahhüt  tutarının %30 unu geçmemesi 5018 sayılı Yasa  ile Yönetmeliğin amir hükmüdür.

              Bu çerçevede yüklenicilere yılı içinde sonuçlanacak işler ile ertesi yıla geçen veya gelecek yıllara yaygın yüklenmeler nedeniyle sözleşmelerine dayanılarak verilen bütçe dışı avansların mahsubunda da,  şartname ve sözleşmelerinde belirtilen esaslara uyulması gerekmektedir.
 

 

Yaklaşım Dergisi / Mayıs 2006 / Sayı: 161

http://www.yaklasim.com/mevzuat/dergi/makaleler/2006058053.htm

 

 

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK