Kullanıcı Oyu:  / 0
En KötüEn İyi 

PARASINI ALAMAYAN YÜKLENİCİ ALACAĞINI TEMİNAT OLARAK GÖSTEREBİLİR Mİ? *


GİRİŞ
    
Kamu idarelerinin ihtiyaç duydukları mal ve hizmeti almaları veya yapım işini yaptırmalarının yöntemi ihale yapmaktır. İşin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan işlemleri ifade eden ihalelerden azami derecede yarar sağlanabilmesini temin etmenin yöntemi de, ihale konusu satın almaların mümkün olan en uygun şartlarda ve zamanda, en uygun bedelle temin edilmesinin sağlanmasıdır. Bunun için de ihalelere azami iştirakin sağlanması, rekabeti zedeleyici veya ortadan kaldırıcı düzenleme ve uygulamaların asgari seviyede olması önem taşımaktadır

Yazı başlığında da bahsedildiği üzere devlete iş yapan fakat nakit yetersizliği nedeniyle paralarını alamayan yüklenicilerin ihalelere katılmaları veya ihaleyi kazanmaları halinde vermeleri gereken teminat için,  alacaklarını teminat gösterip gösteremeyeceklerinin incelenmesi makalenin konusunu oluşturmaktadır.

Kamu İhale Kanununa Göre Hangi Değerler Teminat Olarak Kabul Edilebilir

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun teminat olarak kabul edilecek değerler başlıklı 34 üncü maddesine göre teminat olarak kabul edilecek değerler şunlardır:
a)Tedavüldeki Türk Parası.
b) Bankalar ve özel finans kurumları tarafından verilen teminat mektupları.

c)Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.

İlgili mevzuatına göre Türkiye'de faaliyette bulunmasına izin verilen yabancı bankaların düzenleyecekleri teminat mektupları ile Türkiye dışında faaliyette bulunan banka veya benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantisi üzerine Türkiye'de faaliyette bulunan bankaların veya özel finans kurumlarının düzenleyecekleri teminat mektupları da teminat olarak kabul edilir.

Teminat mektupları dışındaki teminatlar ihale komisyonlarınca teslim alınamaz. Bunların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırılması zorunludur.

Kamu İhale Kanunu teminat olarak kabul edilecek değerleri tek tek saymak  suretiyle belirtmiştir. Ancak Kanunun yukarıdaki a bendi hükmü incelendiğinde teminat olarak kabul edilecek paranın  nakit olması  ve saymanlık veznesine yatırılması gerekmektedir.

Bunun dışında nakit para dışında kalan YTL üzerindeki değerlerin örneğin  Devletten alacaklı olan yüklenicilerin alacak tutarlarının teminat olarak kabul edilip edilmeyeceği hususu açık değildir. Ancak Devletten alacaklı olup alacağını tahsil edemeyenlerin de özellikle alacaklı oldukları idarelerin açmış oldukları ihalelere katılımlarını sağlamak, gerek işin doğası gerekse de Kamu İhale Kanununun benimsediği  “idarelerin yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği,  ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” prensibine  uygun olması açısından zorunludur.

Yüklenici Alacaklarının Teminat Olarak Kabul Edilmesinin Esasları

Yukarıda belirtilen gerekçelerle,  tahakkuk ettirilerek bütçeye gider kaydedilip ödenebilir hale gelmiş, ancak nakit yetersizliği veya yokluğu nedeniyle ödenemediğinden dolayı alacaklısı adına devlet hesaplarına alınmış yüklenici alacaklarının, bu yüklenicilerin aynı idarenin açacağı ihalelere katılmak istemeleri halinde, alacaklarının geçici teminat olarak kabul edilmesi mümkündür. Geçici teminat dışında yüklenicilerin hesaplarda kayıtlı alacaklarını, ihale yapıldıktan ve sözleşme imzalandıktan sonra yatırmaları veya vermeleri gereken kesin teminat için  göstermeleri ise söz konusu değildir. Ancak söz konusu alacakların ihalelerde geçici teminat olarak kabul edilmesi de aşağıda belirtilen hususların varlığı halinde geçerlidir:  

A- Alacağın, ödeneğine dayanılarak tahakkuk ve verile emri işlemleri tamamlanıp saymanlığa gönderilmek suretiyle ödenebilir hale getirilmiş ve yalnızca nakit yokluğu nedeniyle ödenemediğinden hesaplara alınmış alacaklardan olması,


B- Yüklenicinin alacaklı olduğu idarenin açtığı ihaleye katılıyor olması, zorunludur. Bunun dışında yüklenicinin alacaklı olduğu idarenin dışında kalan kamu idarelerinin ihalelerine katılmaları ise söz konusu değildir.

Yukarıda belirtilen şartların varlığı halinde yüklenici adına nakit yetersizliği nedeniyle ödenemeyen tutarların, aynı idarelerin açmış oldukları ihalelerde sadece geçici teminat olarak kabul edilmesi mümkündür.

SONUÇ

Kamu ihalelerinde temel prensip, saydamlığın, eşitliğin ve rekabetin sağlanmasıdır. İhalede rekabet ise ihaleye katılımın artması ile mümkündür. Bu bağlamda, nakdin önem taşıdığı idarelerde, tahakkuk ettirilerek ödenebilir hale gelmiş, gider kaydı yapıldığı halde nakit yokluğu nedeniyle ödenemediğinden alacaklısı adına hesaplara alınmış yüklenici alacaklarının, bu yüklenicilerin aynı idarenin açacağı ihalelere katılmak istemeleri halinde, yukarıda  belirtilen esaslara göre “geçici teminat” olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

 

* Yaklaşım Dergisinin Ağustos-2008 sayısında (e-yaklaşım) yayımlanmıştır

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK