Kullanıcı Oyu:  / 1
En KötüEn İyi 

TASFİYE EDİLEMEYEN ESKİ YILLARA AİT TEMİNAT MEKTUPLARI *


GİRİŞ

Bilindiği üzere kamu ihale mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilen kamu ihalelerinde üzerine ihale kalan isteklinin taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmesini sağlamak üzere ihale bedeli  üzerinden %6 oranında kesin teminat alınmaktadır.  Teminat olarak alınan bu değerlerin taahhüdün tamamlanmasını müteakip ihale mevzuatının öngördüğü şartların varlığı halinde iade edilmesi gerekmektedir.

Genel olarak teminat olarak en çok verilen  değerler teminat mektupları olmaktadır. Dolayısıyla saymanlık kayıtlarında teminat olarak en fazla teminat mektupları söz konusu olmaktadır. Bu hususta saymanlıklarda  problem ise, belirtilen teminat mektuplarının çok uzun yıllar geçmiş olmasına rağmen halen kayıtlarda yer almasıdır.

Aşağıda saymanlık kayıtlarında yer alan ve sürekli devrederek gelen eski yıllara ait banka veya özel finans kurumlarına ait teminat mektuplarının kayıtlardan nasıl çıkarılacağı hususu değerlendirilmeye çalışılacaktır.

GENEL OLARAK KESİN TEMİNAT MEKTUPLARININ İADESİ İLE İADEDE  DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanununa göre saymanlık kayıtlarında bulunan kesin teminatların iadesinde aşağıda belirtilen hususlara uymak gerekmektedir.

a)Yapım işlerinde kesin teminatların iadesi
Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
- Varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı, yükleniciye iade edilir.
Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin  kesin kabul tarihine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.
b) Yapım işleri dışındaki işlerde kesin teminatların iadesi
Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
 Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği tespit edildikten  sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı,
Yükleniciye iade edilir.
Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.
İşin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz.
İade Edilemeyen Teminatlar
Yukarıda   belirtilen  mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir..

II- ESKİ YILLARA AİT BANKA TEMİNAT MEKTUPLARININ TASFİYESİ HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER

Saymanlıklarda problem, yukarıdaki bölümlerde de  bahsedildiği üzere kayıtlarda yer alan fakat taahhüt  konusu işin devam edip etmediğinin belirlenemediği işler hakkındadır. Gerek idarelerle yapılan yazışmalardan teminat mektubunun verildiği iş hususunda bilgi alınamaması,  gerekse ilgili teminat mektubunu veren şahsa ulaşılamaması gibi nedenlerle  bu tür teminat mektuplarının kayıtlardan çıkarılıp ilgililerine veya bankalara iadesi diğer ifadeyle tasfiyesi konusunda ciddi problemler yaşanmaktadır.Dolayısıyla açıklanan bu nedenlerle bazı saymanlıklarda çok sayıda ve tutardaki teminat mektupları gereksiz yere kayıtlarda devam etmektedir.

Belirtilen soruna çözüm bulmak için 5234 sayılı Yasaya  “ 1.1.2004 tarihinden önce, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idareler tarafından mevzuatı gereğince alınmış olup çeşitli nedenlerle iade edilemeyen veya gelir kaydedilemeyen teminatların iade edilme, gelir kaydedilme ve diğer şekillerde saymanlık kayıtlarından çıkarılması işlemlerini yapmaya ve bu işlemlerin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir “ şeklinde hüküm konulmuştur.  Anılan Kanunun Maliye Bakanına verdiği yetkiye istinaden  1.1.2000 tarihinden önce 25 YTL ve  altında olan teminat mektuplarından alınamayanların tasfiyesine karar verilmiştir.   Söz konusu karar (Onay) gereğince  01/01/2000 tarihinden önce saymanlıklara teslim edilen ve taahhüt konusu iş hakkında ilgili idarelerinden bilgi alınamayan 25.-Yeni Türk Lirası ve altındaki teminat mektuplarının hesaplardan çıkarılması uygun görülmüştür.

SONUÇ

Teminatlar hususunda saymanlıklarda yaşanan problemlerden birisi de teslim alınan teminat mektuplarının çok uzun yıllar geçmesine rağmen iade edilememesi veya gelir yazılamamasıdır. Bu durumun en büyük nedeni ise teminat konusu işin devam edip etmediği hususunda herhangi bir bilgiye ulaşılamamasıdır.Bu kapsamda saymanlıklarda bekleyen  ve gereksiz yere devreden teminat mektupları  bulunmaktadır. Belirtilen soruna çözüm bulmak için 5234 sayılı Yasa ile Maliye Bakanına yetki verilmiş ve bu yetki  de Makamca kullanılmıştır.Anılan yetki doğrultusunda  saymanlık kayıtlarında bekletilen bankalar ve özel finans kurumlarına ait teminat mektupları hakkında ilgili idarelerle gerekli yazışmaların yapılarak, yazışmalar sonucunda ortaya çıkacak duruma göre;
- Teminata konu iş veya işlemin tamamlanmış ve ilgili mevzuatı gereği iade edilmesini gerektiren şartların oluşmuş olması halinde söz konusu teminatların iade edilmesi,
- Teminatın gelir kaydedilmesini gerektiren şartların oluşması halinde teminatın paraya çevrilerek gelir kaydının yapılması,
- Teminata konu iş veya işlemin tamamlanıp tamamlanmadığı ve mevzuatı gereği teminatın iadesini gerektiren şartların oluşup oluşmadığının tespit edilememesi durumunda ise; 25.-Yeni Türk Lirası ve altındaki teminat mektuplarının kayıtlardan çıkarılarak ilgili bankaya iade edilmesi öngörülmüştür. Böylelikle saymanlık kayıtlarında bekleyen ve gereksiz yere devreden teminat mektuplarının tasfiyesi temin edilmiştir.
 

 

* Yaklaşım Dergisi Ağustos 2005 http://www.yaklasim.com

 

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK